NGÀY ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THẾ GIỚI 2021

MỘT THẾ KỶ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN INSULIN

Ý nghĩa của ngày Đái tháo đường Thế giới

Đái tháo đường (hay còn gọi là tiểu đường) là một bệnh mãn tính, xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin, hoặc khi cơ thể không thể sử dụng hiệu quả insulin mà nó tạo ra, dẫn đến tăng nồng độ glucose trong máu (tăng đường huyết). Tăng đường huyết trong thời gian dài gây tổn thương ở nhiều cơ quan như tim và mạch máu, thận, mắt, thần kinh.  Đái tháo đường là nguyên nhân chính gây mù lòa, suy thận, đau tim, đột quỵ và cắt cụt chi dưới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đái tháo đường là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới trong năm 2020.

Vì thế, ngày 14 tháng 11 hàng năm được Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khởi xướng và được Liên Hiệp Quốc chính thức công nhận là Ngày Đái tháo đường Thế giới. Sở dĩ Liên Hiệp Quốc chọn ngày 14 tháng 11 là để kỷ niệm ngày sinh của Ngài Frederick Banting, người đã cùng Charles Best tìm ra Insulin vào năm 1992, đặt nền tảng cho việc điều trị đái tháo đường, cứu sống hàng triệu bệnh nhân đái tháo đường trên toàn Thế giới.

Một thế kỷ hình thành và phát triển Insulin

Năm 2021 đánh dấu 100 năm phát minh ra insulin, một phát minh quan trọng mang lại giải Nobel Sinh lý học - Y khoa cho các Nhà nghiên cứu đồng thời biến căn bệnh chết người trở thành có thể kiểm soát được, tránh biến chứng và nguy cơ tử vong.

Năm 1922, Leonard Thompson, 14 tuổi là bệnh nhân đái tháo đường đầu tiên được điều trị bằng insulin. Trước năm 1921, việc điều trị cho người bị đái tháo đường chủ yếu tập trung vào chế độ ăn kiêng rất khắt khe và nhịn đói. Người bị đái tháo đường típ 1 chỉ sống được tối đa 2 năm,  thường chết do bị suy dinh dưỡng, nhiễm trùng, nhiễm toan ceton.

Qua 100 năm hình thành và phát triển, Insulin đã được sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới, được chỉ định trong những trường hợp sau đây:

1. Đái tháo đường type 1: bắt buộc phải điều trị bằng insulin.
2. Đái tháo đường type 2: đã được điều trị phối hợp các loại thuốc uống nhưng không có hiệu quả.
   Theo Hiệp hội đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA American Diabetes Association) 2020 Ngay trong trường hợp đái tháo đường type 2 khi mới chẩn đoán hoặc giai đoạn sớm của bệnh mà bệnh nhân đã có triệu chứng tăng đường huyết rõ hoặc bị sụt cân (do tăng dị hóa) hoặc có HbA_1c > 10% hoặc đường huyết ≥ 300 mg/dl thì khởi trị bằng insulin tiêm. Sau khi giải quyết tình trạng ngộ độc glucose, có thể chuyển trở lại thuốc uống.

3. Đái tháo đường ở phụ nữ có thai.
4. Bệnh nhân đái tháo đường đang mắc các bệnh nhiễm khuẩn nặng hoặc gầy sút cân nhiều, suy dinh dưỡng.
5. Bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng tổn thương cơ quan đích (tim, thận, não) như: đột qụy não, nhồi máu cơ tim, suy thận do đái tháo đường...
6. Bệnh nhân đái tháo đường cần ổn định đường máu trước, trong và sau phẫu thuật.
7. Cấp cứu tiền hôn mê hoặc hôn mê do đái tháo đường.

            Tuy nhiên, theo một báo cáo mới được WHO công bố nêu bật tình trạng đáng báo động về khả năng tiếp cận insulin và chăm sóc bệnh đái tháo đường trên toàn cầu: cứ hai bệnh nhân đái tháo đường type 2 cần insulin thì có một người không nhận được. Bệnh đái tháo đường đang gia tăng ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Tuy nhiên mức tiêu thụ insulin của họ vẫn chưa theo kịp với gánh nặng bệnh tật ngày càng tăng.

Vì thế, chủ đề của Ngày Đái tháo đường Thế giới từ năm 2021 đến năm 2023 là “Tiếp cận chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường (Access to Diabetes Care)”. 100 năm sau khi phát hiện ra insulin, hàng triệu bệnh nhân đái tháo đường trên khắp thế giới không thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc mà họ cần.

Những rào cản khiến cho bệnh nhân đái tháo đường type 2 chậm trễ sử dụng Insulin

Không đề cập đến những rào cản mang tính cách vĩ mô, những rào cản về phía bệnh nhân và bác sĩ:

Trung tâm Y khoa Phước An hưởng ứng ngày đái tháo đường thế giới: luôn đồng hành với quý bệnh nhân để tiếp cận chăm sóc đái tháo đường: