NGÀY HIẾN MÁU THẾ GIỚI 2023

• Ý nghĩa của ngày Hiến máu Thế giới

Máu là một dược phẩm quí, cứu sống khoảng 4,5 triệu người mỗi năm, mà hiện nay chưa thể sản xuất và không có chất nào có thể thay thế được.

Máu được dùng để truyền cho người bệnh bị:

• Mất máu cấp như xuất huyết tiêu hoá, phụ nữ bị băng huyết, trong phẫu thuật, nạn nhân bị chấn thương, tai nạn,…nếu không có máu để truyền kịp thời, người bệnh có thể tử vong.
• Hoặc thiếu máu mạn tính cần phải truyền máu thường xuyên thì mới duy trì được sự sống.

Theo báo cáo của Tổ chức y tế thế giới (WHO), hàng năm thế giới cần khoảng 130 triệu đơn vị máu phục vụ cho điều trị, cấp cứu và dự phòng thảm hoạ. Riêng tại Việt Nam cần khoảng 1,8 triệu đơn vị máu điều trị mỗi năm. Có những bệnh nhân từ khi ra đời đã sống nhờ vào máu của người khác. Cũng như có rất nhiều bệnh nhân bị tai nạn, thảm họa được cứu sống nhờ truyền máu kịp thời. Vì vậy, từ năm 2004, Tổ chức y tế thế giới, Hiệp hội chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, Hiệp hội truyền máu quốc tế và Hiệp hội người hiến máu thế giới đã thống nhất chọn ngày 14 tháng 6 là Ngày Hiến máu Thế giới (World Blood Donor Day).

Sở dĩ chọn ngày 14 tháng 6 là ngày sinh của Giáo sư Karl Lendsteiner - người Áo để kỷ niệm nhà khoa học đã đạt giải Nobel y học vì phát minh ra nhóm máu ABO. Khám phá này giúp các bác sĩ có thể tiến hành truyền máu an toàn, mà không gây nguy hiểm đến tính mạng của người nhận máu.

Ngày Hiến máu Thế giới được tổ chức hàng năm là dịp để các quốc gia tôn vinh những người đã hiến máu, chính nhờ nghĩa cử cao đẹp Hiến máu - Cứu người mà toàn cầu có hàng trăm triệu lượt người được cứu sống và cải thiện sức khỏe. Nguồn máu từ những người hiến tặng là nguồn máu an toàn và chất lượng nhất, giảm thiểu tối đa những rủi ro cho người bệnh do lây nhiễm các mầm bệnh.

Do máu sau khi được thu nhận từ các nguồn hiến máu, Ngân hàng máu sẽ thử các xét nghiệm trên các túi máu về nhóm máu, các virút, vi trùng, ký sinh trùng lây qua đường truyền máu như viêm gan siêu vi B, C, HIV, giang mai, sốt rét, kháng thể bất thường, để loại các túi máu có mầm bệnh. Từ một túi máu toàn phần Ngân hàng máu có thể tách ra thành nhiều loại sản phẩm máu khác nhau. Tùy từng nhu cầu của mỗi bệnh nhân mà bác sĩ điều trị có những chỉ định sử dụng các sản phẩm máu đặc hiệu theo nguyên tắc thiếu thành phần nào truyền thành phần máu đó.

• Thông điệp Ngày hiến máu thế giới 2023

Thông điệp của Ngày Hiến máu Thế giới năm 2023 là “Give blood, give plasma, share life, share often (Cho máu, cho huyết tương, chia sẻ sự sống, chia sẻ thường xuyên)”, nhằm:

• • Tri ân những người đã hiến máu, vì họ đã trao tặng món quà quý giá - món quà của cuộc sống cho người xa lạ khác;
  • Khuyến khích những người có sức khỏe tốt hiến máu thường xuyên, giúp xây dựng nguồn cung cấp máu an toàn và bền vững, luôn sẵn có ở mỗi nước để tất cả bệnh nhân có nhu cầu đều có thể được điều trị kịp thời, nhất là những người mà tính mạng phụ thuộc vào truyền máu;

Huy động sự hỗ trợ ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu giữa các chính phủ và các đối tác phát triển để đầu tư, củng cố và duy trì các chương trình máu quốc gia.

• Hiến máu có ảnh hưởng tới sức khoẻ?

Tất cả chúng ta, người có sức khoẻ bình thường đều có thể hiến một phần máu của mình để cứu người mà không hề ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Lượng máu trong cơ thể con người khoảng 70 ml/kg cân nặng, trung bình một người trưởng thành nặng 50 kg có khoảng 3500 ml máu. Mỗi người có thể hiến máu từ 250 ml - 450 ml tùy trọng lượng cơ thể. Tủy xương là cơ quan tạo máu chính, sản sinh các tế bào máu mới, sau thời gian hiến máu khoảng từ 3-4 tuần các thành phần máu được hồi phục gần như bình thường. Vì vậy bạn không lo bị thiếu máu sau khi hiến máu.

• Ai có thể hiến máu và Khi nào không nên hiến máu?

Người hiến máu khi tham gia hiến máu được tư vấn về sức khỏe, được xét nghiệm miễn phí, được cấp giấy chứng nhận hiến máu tình nguyện có giá trị bồi hoàn lại máu (trong trường hợp không may bản thân cần phải truyền máu) tại các cơ sở y tế công lập trên toàn quốc.

• Nhóm máu và nguyên tắc truyền máu

Hiện nay khoa học phát hiện có khoảng trên 30 hệ nhóm máu khác nhau, nhưng hệ nhóm máu ABO và Rh(D) rất quan trọng vì nếu truyền máu không phù hợp sẽ gây ra các tai biến trầm trọng, thậm chí có thể đưa đến tử vong.

Hệ nhóm máu ABO gồm 4 nhóm máu A, B, O và AB với tỷ lệ phân bố trong cộng đồng người Việt Nam như sau: nhóm O khoảng 45%; nhóm B khoảng 30%; nhóm A khoảng 20% và nhóm AB gần 5%.      

Nhóm máu A: có sự hiện diện kháng nguyên A trên các tế bào hồng cầu và kháng thể B trong huyết tương.

• • Người có nhóm máu A có thể hiến máu an toàn cho người khác có cùng nhóm máu A, hoặc người mang nhóm máu AB.
  • Người có nhóm máu A cũng có thể an toàn nhận máu truyền từ người cho mang nhóm máu O.

Nhóm máu B: có sự hiện diện kháng nguyên B trên tế bào hồng cầu và kháng thể A trong huyết tương.

• • Người có nhóm máu B có thể hiến máu an toàn cho người khác có cùng nhóm máu B, hoặc cho người có nhóm máu AB.
  • Người có máu B cũng có thể an toàn nhận máu truyền từ người cho mang nhóm máu O.

Nhóm máu AB: có sự hiện diện của cả kháng nguyên A và B trên tế bào hồng cầu và không có kháng thể trong huyết tương. Nhóm máu này không phổ biến.

• • Người có nhóm máu AB có thể nhận máu truyền từ các nhóm máu.
  • Tuy nhiên, vì sự hiện diện của cả hai kháng nguyên trên tế bào hồng cầu loại AB, người có nhóm máu AB chỉ có thể hiến máu an toàn cho người có cùng nhóm máu AB.

Nhóm máu O: không có kháng nguyên A cũng không có kháng nguyên B trên tế bào hồng cầu, nhưng lại có cả hai kháng thể A và B trong huyết tương. Nhóm máu O là nhóm máu phổ biến nhất.

• • Vì nhóm máu O hoàn toàn không có kháng nguyên, nên người có nhóm máu O có thể hiến máu cho tất cả các nhóm máu khác,
  • Nhưng người có nhóm máu O chỉ có thể nhận truyền máu từ người có cùng nhóm máu O.

Nhóm máu Rhesus - kháng nguyên D

• • Rhesus D dương (Rh+): người có mang kháng nguyên D trên hồng cầu.
  • Rhesus D âm (Rh-): người không mang kháng nguyên D trên hồng cầu.

Tỷ lệ của RhD sẽ khác nhau tùy theo chủng tộc, tại Việt Nam thì tỷ lệ RhD âm khoảng 0,07% nên được xem là nhóm máu hiếm.