NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG CHỐNG BỆNH LAO

Ý nghĩa của ngày thế giới phòng chống bệnh lao

     Ngày 24 tháng 3 hàng năm được chọn là Ngày Thế giới phòng chống bệnh lao để đánh dấu sự kiện vào ngày này năm 1882 Tiến sĩ Robert Koch đã tìm ra vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis hay Bacille de Koch là nguyên nhân gây ra bệnh lao, mở ra hướng chẩn đoán và điều trị căn bệnh lây nhiễm nguy hiểm này.

     Bệnh lao là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 2 trong các bệnh nhiễm trùng, với khoảng 10 triệu bệnh nhân lao mắc mới hàng năm và gần 1,5 triệu người tử vong do lao trên toàn cầu. Việt Nam là quốc gia thứ 11 trong số 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao, lao kháng thuốc cao trên thế giới.

     Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính tại Việt Nam, mỗi năm có 170.000 ca mắc mới và nếu không được chữa trị, mỗi người mắc lao sẽ lây nhiễm cho trung bình từ 10 - 15 người khác. Số tử vong do lao mỗi năm khoảng 12.000 người, chủ yếu do chưa được phát hiện và điều trị kịp thời.

      Ngày Thế giới phòng chống lao được tổ chức hàng năm là dịp nâng cao nhận thức của cộng đồng về hậu quả tàn khốc đối với sức khỏe, xã hội và kinh tế của bệnh lao, đẩy mạnh nỗ lực chấm dứt bệnh lao trên toàn cầu. Mỗi năm, ngày thế giới phòng chống lao tập trung vào một chủ đề cụ thể, chủ đề của năm nay 2022 là: “Invest to End TB. Save Lives - Đầu tư để chấm dứt bệnh lao. Cứu sống” nhằm kêu gọi các cấp chính quyền của các nước hãy dành nguồn lực cho việc loại trừ bệnh lao, cứu sống nhiều người.

Tại sao cần phát hiện sớm bệnh lao phổi?

     Lao là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis) gây nên. Vi trùng lao có thể gây bệnh ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể:  lao phổi, lao xương, lao da, lao thận, lao màng não, lao hạch, v.v,  trong đó lao phổi là thể lao phổ biến nhất (chiếm 80-85%) và là nguồn lây chính cho người xung quanh.

     Hiện nay một phần ba dân số thế giới đang bị nhiễm lao vì đa số những người bị nhiễm lao hoàn toàn không có biểu hiện gì, vi khuẩn lao có thể sống tiềm ẩn đợi đến lúc sức đề kháng của cơ thể suy yếu mới phát triển thành bệnh lao hoạt động và sẽ trở thành nguồn lây truyền bệnh cho nhiều người trong cộng đồng.

     Lao phổi lây qua đường không khí: khi bệnh nhân lao phổi nói, nhất là khi ho hoặc hắt hơi, sẽ bắn ra chung quanh những hạt đàm nhỏ có chứa một số vi trùng lao, lơ lửng trong không khí một thời gian, như vậy những người tiếp xúc gần bệnh nhân sẽ có nguy cơ hít phải những hạt nhỏ gây nhiễm. Cơ chế lây bệnh lao nguy hiểm hơn COVID-19 vì vi khuẩn lao có thể lây truyền qua đường không khí với các hạt mịn có kích thước từ dưới 5 micro mét, lại có khả năng đối phó, thích nghi với những điều kiện khắc nghiệt của môi trường trong thời gian dài.

     Lao là một bệnh lây nhiễm nguy hiểm, hiện nay hàng năm số tử vong do lao còn cao, từ khi phát bệnh đến khi tử vong thì đã lây sang rất nhiều người khác, người thân sẽ là những người bị mắc đầu tiên. Tuy nhiên, ngày nay với sự phát triển của y học hiện đại, lao không còn là bệnh nan y, nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời thì bệnh lao có thể chữa khỏi hoàn toàn. Vì vậy, phát hiện sớm, chủ động truy vết không những cứu sống người bệnh mà còn giảm nhanh nguồn lây bệnh lao ra cộng đồng.

Phát hiện sớm bệnh Lao bằng cách nào?

     Trong phòng chống lao có 2 việc quan trọng là phát hiện nhanh người nhiễm, nguồn lây và phải điều trị để cắt đứt nguồn lây. Để có thể phát hiện được nhiều ca mắc lao, hiện nay tại Việt Nam, Chương trình chống lao Quốc gia đã triển khai chiến lược “2X” (Xquang - Xpert). Chiến lược “2X” gồm chụp Xquang phổi và Xét nghiệm đàm bằng kỹ thuật Gene Xpert đã phát hiện tích cực các ca mắc lao tại các cơ sở y tế và phát hiện chủ động ca lao và lao tiềm ẩn trong cộng đồng với kết quả thu được rất khả quan. Bệnh nhân sau khi được chẩn đoán mắc lao sẽ được điều trị miễn phí thuốc chống lao.

• X-quang phổi: có độ nhạy cao, vì vậy được sử dụng rộng rãi để sàng lọc lao phổi cho tất cả người bệnh có triệu chứng hô hấp (ho, khạc đờm, khó thở…), đặc biệt ở người có nguy cơ cao như đái đường, người già, suy dinh dưỡng, nhiễm HIV, là một trong những cận lâm sàng bắt buộc cho khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Tuy nhiên, độ đặc hiệu trên phim chụp X-quang không cao, vì vậy không nên chẩn đoán xác định lao phổi chỉ dựa vào phim X-quang đơn thuần.

• Xpert là xét nghiệm Gene Xpert ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử Real time PCR, là tiến bộ của nền y khoa thế giới nói chung và chẩn đoán bệnh lao nói riêng. Kỹ thuật này có nhiều ưu điểm như sau:

• • Xác định được vi khuẩn lao với độ đặc hiệu và độ nhạy rất cao;
  • Ngoài việc chẩn đoán có nhiễm lao hay không, xét nghiệm này còn cho biết có nhiều hay ít vi khuẩn;
  • Do sử dụng hệ thống máy hiện đại nên quy trình thực hiện xét nghiệm hết sức đơn giản, nhanh chóng, trả kết quả trong thời gian ngắn;
  • Đặc biệt, còn cho biết bệnh nhân có thuộc dạng lao kháng thuốc Rifamycin hay không?

Phước An với hoạt động phòng chống bệnh lao phổi

     Với sứ mệnh được chăm sóc người bệnh, nhằm hỗ trợ bệnh nhân/khách hàng phát hiện sớm bệnh lao phổi, năm 2022  Y khoa Phước An hợp tác với Tổ chức FIT triển khai chiến lược “2X”. Vì chi phí xét nghiệm Xpert khá cao nên người bệnh sau khi chụp phim X quang phổi có kết quả nghi ngờ nhiễm lao thì sẽ được xét nghiệm đàm bằng kỹ thuật Gene Xpert miễn phí.

     Bệnh nhân sẽ được bác sĩ của Phước An giải thích kỹ về xét nghiệm Gene Xpert và kết quả của xét nghiệm này tùy thuộc vào cách lấy mẫu đàm cho đúng, vì vậy bệnh nhân sẽ được các nhân viên lấy mẫu hướng dẫn cẩn thận.

     Nếu kết quả Xpert dương tính thì bệnh nhân được xác định có nhiễm lao, sẽ được bác sĩ cấp giấy chuyển tuyến về trạm chống lao địa phương hoặc bệnh viện Phạm Ngọc Thạch tùy từng trường hợp cụ thể. Còn nếu kết quả Xpert âm tính thì bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng bệnh lý của người bệnh để kê toa thuốc điều trị, tư vấn hoặc hẹn tái khám theo dõi nếu cần.

            Kết quả xét nghiệm Gene Xpert: trong 2 tháng triển khai tại Phước An (từ 18/01/2022 đến 18/03/2022), đã có 21 bệnh nhân có tổn thương nghi ngờ lao phổi trên phim chụp X quang phổi, bác sĩ tư vấn chỉ định cho các bệnh nhân này xét nghiệm đàm bằng kỹ thuật Gene Xpert miễn phí: 06 bệnh nhân có kết quả dương tính được bác sĩ chuyển tuyến điều trị lao phổi, 08 bệnh nhân có kết quả âm tính và 07 bệnh nhân đang chờ kết quả.

Vậy quý khách hoặc người nhà khi xuất hiện những triệu chứng nghi lao hoặc bất kỳ triệu chứng hô hấp nào hoặc có tiếp xúc với người bệnh lao, xin hãy đến với bác sĩ của Phước An tại một trong các Chi nhánh.

*** HỆ THỐNG CHI NHÁNH THUỘC Y KHOA PHƯỚC AN:

Chi nhánh 1:  274, Huỳnh Tấn Phát, P.Tân Thuận Tây, Q.07

Chi nhánh 2: 686 - 688, Đường 3/2, P.14, Quận 10

Chi nhánh 5: 42- 44, Đường 26, P.10, Quận 06

Chi nhánh 6: 197 - 198, Tôn Thất Thuyết, P.03, Quận 04