Chăm sóc mẹ và bé khi mang thai

Điều gì sẽ xảy ra trong quá trình thăm khám bác sĩ trước khi sinh?

Sau khi biết mình có thai, phụ nữ nên đến gặp bác sĩ. Bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh và cảm giác của bạn lúc này. Bạn sẽ được kiểm tra cân nặng và huyết áp. Việc kiểm tra này sẽ được bác sĩ thực hiện mỗi lần bạn tái khám.

Ở lần khám đầu tiên, có thể bạn sẽ được khám phụ khoa để kiểm tra kích thước và hình dạng tử cung (dạ con) và được xét nghiệm Pap smear (phết tế bào cổ tử cung) để tầm soát ung thư cổ tử cung nếu bạn yêu cầu tầm soát ung thư cổ tử cung.

Xét nghiệm máu và nước tiểu cũng được thực hiện ở lần khám đầu tiên và sẽ được xét nghiệm lại ở những lần khám tiếp theo. Xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra xem có vi khuẩn không, lượng đường trong máu (đây có thể là dấu hiệu của tiểu đường), và nồng độ protein trong máu có cao không (đây là dấu hiện của tiền sản giật, là tình trạng cao huyết áp thời kỳ mang thai). Xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ sắt có thấp không (dấu hiệu của thiếu máu), định lượng tế bào máu, phát hiện những căn bệnh truyền nhiễm (chẳng hạn như bệnh giang mai, HIV, và viêm gan siêu vi), và xác định nhóm máu.

Siêu âm để dự đoán ngày sinh, hoặc để theo dõi sự phát triển của bào thai và vị trí bào thai trong tử cung. Phương pháp siêu âm dùng sóng siêu âm cho thấy hình ảnh bào thai trên màn hình.

Cần phải thực hiện những xét nghiệm khác nếu mẹ và bé có nguy cơ gặp một số vấn đề nào đó.

Sau lần khám đầu tiên, phụ nữ mang thai phải thăm khám bác sĩ mỗi tháng một lần cho đến tháng thứ bảy. Sau đó, phải thăm khám bác sĩ 2 tuần một lần cho đến tháng cuối, cuối cùng là phải thăm khám mỗi tuần cho đến khi sinh. Mỗi lần thăm khám, phụ nữ mang thai phải xét nghiệm nước tiểu, kiểm tra cân nặng và cao huyết áp. Bác sĩ sẽ trả lời thắc mắc, nghe nhịp tim của bé, và đo chiều cao đáy tử cung của mẹ ở tuần thứ 20 của thai kỳ.

Trong quá trình mang thai, phụ nữ nên tăng bao nhiêu kg?

Hỏi bác sĩ bạn nên tăng bao nhiêu kg. Việc tăng kg là khác nhau ở mỗi người, nhưng hầu hết phụ nữ mang thai nên tăng khoảng 11kg đến 14kg. Nếu không đủ cân khi mang thai, bạn nên cố gắng tăng cân. Nhưng nếu bạn thừa cân khi mang thai, bạn cần phải giảm cân.

Phụ nữ mang thai nên ăn gì?

Chế độ ăn cân bằng là một trong những điều cần thiết cho mẹ và bé. Trong khi mang thai, có một số thực phẩm người mẹ cần cẩn thận khi ăn. Chẳng hạn như thịt, cá, trứng không nấu chín hoàn toàn có thể mang đến nguy cơ lây nhiễm. Không ăn cá nhiều hơn 2 đến 3 lần một tuần (bao gồm cả cá hộp). Không ăn cá mập, cá kiếm, cá thu, cá kình. Những loại cá này có hàm lượng thủy ngân rất cao, có thể gây tổn hại đến thai nhi. Nếu muốn ăn cá hồi, chỉ nên ăn cá hồi trắng và không ăn hơn 170 gram mỗi tuần.

Rửa thật sạch rau xanh và trái cây tươi, giữ thớt và chén dĩa sạch sẽ. Mỗi ngày, nên ăn nhiều hơn 4 bữa ăn từ sữa, giúp cung cấp đủ canxi cho mẹ và bé. Không uống sữa tươi chưa tiệt trùng hay ăn những thực phẩm từ sữa chưa tiệt trùng, có thể có vi khuẩn gây bệnh lây nhiễm.

Nếu uống cà phê hay các loại thức uống khác có chứa caffeine, không nên uống nhiều hơn 1 hay 2 ly mỗi ngày.

Trong khi mang thai, có thể sử dụng đường nhân tạo như aspartame (tên thương hiệu là: Equal, NutraSweet) và sucralose (tên thương hiệu là: Splenda), nhưng chỉ nên sử dụng vừa phải. Nếu bạn bị bệnh di truyền như bệnh rối loạn chuyển hóa axit amin (bệnh phenylketon niệu), thì hoàn toàn không nên sử dụng aspartame.

Có nên bổ sung vitamin?

Trong suốt quá trình mang thai, nên bổ sung ít nhất 400 micrograms axit folic mỗi ngày. Axit folic có thể ngăn chặn những vấn đề ảnh hưởng đến não và cột sống của thai nhi. Uống axit folic mỗi ngày trong suốt quá trình mang thai là rất tốt. Bác sĩ có thể cho bạn bổ sung vitamin trước khi sinh. Nếu bạn đang uống viên bổ sung trước khi sinh, hãy chắc chắn không bổ sung vitamin khác hay chất khoáng khác trừ khi có khuyến cáo của bác sĩ

Uống thuốc có được không?

Hãy hỏi bác sĩ trước khi uống thuốc, bao gồm thuốc giảm đau hay các loại thuốc không kê đơn khác.  Ngay cả những loại thuốc bạn có thể mua mà không có đơn thuốc có thể là nguyên nhân gây dị tật bẩm sinh, đặc biệt là uống trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Có thể tiếp tục làm việc trong bao lâu?

Điều này còn tùy thuộc vào việc liệu bạn có gặp vấn đề gì khi mang thai hay không, loại công việc bạn đang làm, và ở nơi làm việc, bạn có tiếp xúc với những gì có thể gây hại đến thai nhi không. Sóng bức xạ hay những kim loại nặng khác (như đồng và thủy ngân), có thể gây tổn hại đến thai nhi. Tuy nhiên, làm việc trước máy tính không phải là nguyên nhân gây hại. Hãy hỏi bác sĩ về môi trường làm việc của bạn.

Luyện tập thể thao thì sao?

Bạn nên luyện tập thể thao thường xuyên trừ khi bạn gặp vấn đề trong quá trình mang thai. Cố gắng tập ít nhất 30 phút mỗi ngày. Hãy nói cho bác sĩ về tình trạng bệnh đặc biệt mà bạn có thể gặp phải.

Một số phụ nữ mang thai cho rằng việc luyện tập thể thao giúp sinh con dễ hơn. Đi bộ và bơi là những sự lựa chọn tuyệt vời. Nếu trước khi mang thai, bạn chưa bao giờ luyện tập thể thao, hãy bắt đầu từ từ, đừng tập quá sức. Hãy lắng nghe cơ thể.

Gọi cho bác sĩ nếu bạn có những triệu chứng như nhìn mờ, chóng mặt, đau ngực hay đau bụng trong khi đang tập. Đừng để cơ thể tăng nhiệt độ. Uống nhiều nước để không xảy ra quá trình hydrat hóa. Tránh những môn thể thao khiến bạn té ngã, chẳng hạn trượt nước, leo núi. Và tránh những môn thể thao có va chạm, chẳng hạn như bóng rổ và đá banh.

Có thể quan hệ tình dục không?

Bạn vẫn có thể quan hệ tình dục trừ khi có khuyến cáo của bác sĩ về những nguy cơ bạn có thể gặp phải. Đừng ngạc nhiên nếu trong quá trình mang thai, bạn cảm thấy ít hứng thú hay rất hứng thú khi quan hệ.

Tôi cần làm gì để cảm thấy tốt hơn?

Sau đây là những cảm giác không thoải mái thường gặp trong quá trình mang thai, và cách để giải quyết những vấn đề này:

• Bị bệnh vào buổi sáng:

Buồn nôn và nôn có thể xảy ra vào bất kỳ thời gian nào trong ngày (hoặc đêm). Cố gắng thường xuyên ăn những bữa ăn nhỏ và tránh những thực phẩm nhiều dầu mỡ. Để bánh gần giường để bạn có thể dễ dàng ăn ngay. Hãy nói cho bác sĩ biết nếu bệnh kéo dài trong 3 tháng đầu thai kỳ và là nguyên nhân khiến bạn giảm cân.

• Mệt mỏi:

Thỉnh thoảng cảm thấy mệt mỏi khi mang thai là do bạn bị thiếu máu, hãy đến gặp bác sĩ, nghỉ ngơi, ngủ trưa ngắn nếu có thể.

• Bị chuột rút ở chân:

Nhẹ nhàng duỗi thẳng bắp chân, cong những ngón chân hướng về phía đầu gối.

• Bị táo bón:

Uống nhiều nước, ăn nhiều thực phẩm chứa nhiều chất xơ, chẳng hạn như trái cây, rau xanh, và ngũ cốc. Không uống thuốc xổ trị táo bón mà không hỏi ý kiến bác sĩ. Thuốc nhuận tràng thường an toàn hơn thuốc xổ.

• Bị bệnh trĩ:

Không được rặn khi đi vệ sinh. Cố gắng đừng để bị táo bón. Hãy giữ vệ sinh sạch sẽ sau khi đi vệ sinh (dùng khăn giấy ướt có thể tốt hơn dùng giấy vệ sinh). Ngâm nước ấm mỗi ngày nếu cần thiết

• Đi tiểu thường xuyên:

Phụ nữ mang thai cần đi tiểu nhiều lần hơn khi em bé trong bụng phát triển, vì em bé sẽ tạo áp lực lên bàng quang

• Suy tĩnh mạch:

Tránh mặc quần áo quá bó ở phần chân và thắt lưng. Hãy nghỉ ngơi và đặt chân lên cao nếu có thể. Hãy di chuyển, tránh đứng nhiều trong thời gian dài. Đến gặp bác sĩ để có những khuyến cáo giúp ngăn chặn bệnh suy tĩnh mạch. 

• Trầm cảm:

Khi mang thai, hocmon thường lên xuống không ổn định. Thêm vào đó, cuộc sống của bạn đang phải trải qua một thay đổi lớn. Đừng quá nghiêm khắc với chính mình. Nếu cảm thấy quá buồn hoặc nghĩ đến việc tự tử, hãy đến gặp bác sĩ.

• Ợ nóng:

Hãy ăn những bữa nhỏ, thường xuyên. Tránh thức ăn cay hay quá nhiều dầu mỡ. Không nằm ngay sau khi ăn. Hãy hỏi bác sĩ có nên uống thuốc kháng axit không.

• Nhiễm trùng nấm:

Lượng dịch tiết gia tăng trong suốt thời gian mang thai.  Nhiễm trùng nấm cũng là nguyên nhân của lượng dịch tiết này và rất phổ biến trong suốt quá trình mang thai. Hãy nói với bác sĩ nếu thấy lượng dịch tiết bất thường.

• Chảy máu lợi:

Chải rằng và dùng chỉ tơ nha khoa thường xuyên. Hãy nói cho nha sĩ biết bạn đang mang thai.

• Nghẹt mũi:

Tình trạng này liên quan đến những thay đổi của lượng hormone estrogen ở nữ. Bạn có thể bị chảy máu mũi.

• Bị phù:

Đặt chân lên cao khi bạn nghỉ ngơi. Nằm nghiên bên trái khi ngủ để máu từ chân trở về tim tốt hơn. Không dùng thuốc lợi tiểu.

• Biến đổi ờ làn da:

Vết rạn da xuất hiện giống những vệt đỏ trên da. Bôi dưỡng ấm làm từ bơ giúp da mềm và giảm cảm giác ngứa khi da bị khô. Vết rạn không tránh được nhưng có thể mờ dần sau khi sinh con. Những thay đổi khác trên làn da có thể bao gồm: Da bị thâm ở mắt và quanh núm vú. Hãy ra nắng và sử dụng kem chống nắng để giúp giảm bớt vết thâm. Những vết thêm này sẽ mờ dần sau khi sinh con.

HÃY GỌI CHO BÁC SĨ NẾU:

Máu hay chất lỏng chảy ra từ tử cung. Mặt hay ngón tay đột ngột bị sưng lớn Đau đầu dữ dội Buồn nôn và nôn nhiều Chóng mặt Nhìn mờ Đau hoặc bị chuột rút ở vùng bụng dưới Ớn lạnh hoặc sốt Những thay đổi trong quá trình chuyển động của thai nhi Tiểu ít hoặc bị rát khi tiểu Bị bệnh hoặc nhiễm trùng Bất kỳ điều gì khiến bạn không thoải mái

CẢNH BÁO

Những cảnh báo dưới đây rất quan trọng và đáng lưu ý:

• Không hút thuốc. Hút thuốc làm tăng nguy cơ sẩy thai, sinh non, thai nhẹ cân và những vấn đề khác.
• Không uống thuốc. Cocaine, heroin, cần sa và những loại thuốc khác làm tăng nguy cơ sẩy thai, sinh non và dị tật bẩm sinh. Bé bẩm sinh sẽ bị nghiện những loại thuốc mà bạn lạm dụng, và có thể là nguyên nhân gây ra các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe.
• Không uống rượu bia. Trong quá trình mang thai, uống rượu bia là nguyên nhân chính dẫn đến dị tật thai nhi, gồm hội chứng ngộ độc rượu ở thai nhi.
• Không dọn chuồng cho mèo, không ăn thịt tái hay thịt sống. Bạn có thể bị nhiễm ký sinh trùng toxoplasmos, gây dị tật bẩm sinh.
• Không thụt rửa âm đạo. Âm đạo không cần phải quá sách, chỉ cần tắm bình thường. Thụt rửa âm đạo sẽ phá vỡ các loại vi khuẩn hữu ích giúp giữ sạch âm đạo.

Nguồn:  Health Education

* Bạn quan tâm:

• Đau nửa đầu khi mang thai, biến chứng thai kỳ
• Những bất thường ở tim liên quan đến biến chứng thai kỳ
• Chứng tăng huyết áp trong thai kỳ có thể tái phát trong cuộc sống sau này